Komisja Europejska 17 lipca 2026 roku zaprezentowała projekt zmian w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Reforma, obejmująca głównie ETS1, ma dostosować mechanizm do aktualnych realiów gospodarczych i celów klimatycznych. Przedsiębiorcy objęci systemem muszą przygotować się na modyfikacje w tempie redukcji emisji oraz na nowe zasady alokacji środków z aukcji.
Co zmienia się w tempie redukcji emisji CO₂?
Projekt reformy EU ETS wprowadza spowolnienie tempa redukcji emisji gazów cieplarnianych. Liniowy współczynnik redukcji (LRF), określający roczne zmniejszenie liczby dostępnych uprawnień, zostanie obniżony. Od 2031 roku LRF spadnie z 4,3% do 3,1%, a następnie od 2036 roku do 1,7% (dane Komisji Europejskiej). Ta zmiana oznacza wolniejsze tempo ograniczania emisji, co może wpłynąć na stabilizację cen uprawnień i dać firmom więcej czasu na adaptację. Reforma ma dostosować system do celu 90% redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2040 roku, w porównaniu do poziomu z 1990 roku (dane Parlamentu Europejskiego).
Jakie są nowe zasady wykorzystania wpływów z aukcji ETS?
Państwa członkowskie Unii Europejskiej będą zobowiązane do przeznaczenia co najmniej 50% przychodów uzyskanych z aukcji uprawnień do emisji na inwestycje w dekarbonizację. Ten wymóg ma na celu wspieranie transformacji energetycznej i rozwój technologii niskoemisyjnych (dane Komisji Europejskiej). Środki te mogą być wykorzystane na przykład na rozwój odnawialnych źródeł energii, poprawę efektywności energetycznej czy innowacje w przemyśle. Zwiększenie alokacji na dekarbonizację ma przyspieszyć zieloną transformację gospodarek państw członkowskich.
Czy przemysł energochłonny otrzyma dodatkowe wsparcie?
Projekt reformy przewiduje zwiększenie wartości darmowych uprawnień dla przemysłów energochłonnych. Do 2030 roku wartość tych uprawnień wzrośnie o 6 miliardów euro (dane Komisji Europejskiej). To wsparcie ma pomóc sektorom szczególnie narażonym na ryzyko ucieczki emisji (carbon leakage) w utrzymaniu konkurencyjności w okresie przejściowym. Darmowe uprawnienia są kluczowym elementem polityki UE, mającym zapobiegać przenoszeniu produkcji poza Unię, gdzie regulacje klimatyczne są mniej restrykcyjne.
Kiedy wejdzie w życie system ETS2 dla budynków i transportu?
System ETS2, obejmujący emisje z budynków, transportu drogowego i małych przedsiębiorstw, ma wejść w życie w 2028 roku. Pierwotnie planowano jego uruchomienie w 2027 roku, jednak w 2025 roku podjęto decyzję o opóźnieniu o rok (dane Komisji Europejskiej). Monitorowanie emisji w tych sektorach rozpocznie się już w 2025 roku. Włączenie tych sektorów do systemu handlu emisjami ma na celu rozszerzenie zakresu redukcji gazów cieplarnianych na obszary, które dotychczas nie były objęte ETS1.
Jakie są dalsze etapy procedury legislacyjnej?
Wniosek Komisji Europejskiej zostanie teraz przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej. Tam musi zostać przyjęty w procedurze współdecyzji. Oznacza to, że obie instytucje muszą uzgodnić ostateczny kształt przepisów. Prace legislacyjne nad rewizją ETS mają zakończyć się w pierwszym kwartale 2027 roku (dane Parlamentu Europejskiego). Po przyjęciu, nowe regulacje zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i wejdą w życie zgodnie z określonymi terminami.
Co reforma oznacza dla stabilności rynku uprawnień?
Projekt reformy zmienia również decyzję w sprawie rezerwy stabilności rynkowej (MSR), co ma zwiększyć stabilność rynku uprawnień do emisji CO₂ (dane Komisji Europejskiej). MSR to mechanizm, który automatycznie dostosowuje podaż uprawnień na rynku, reagując na ich nadwyżki lub niedobory. Zmiany w MSR mają na celu lepsze zarządzanie zmiennością cen uprawnień, co jest istotne dla przedsiębiorstw planujących długoterminowe inwestycje w dekarbonizację. Stabilniejszy rynek uprawnień może ułatwić firmom przewidywanie kosztów związanych z emisjami.
Przedsiębiorstwa objęte systemem EU ETS powinny monitorować postępy prac legislacyjnych nad reformą. Zmiany w LRF, alokacji darmowych uprawnień oraz termin wejścia w życie ETS2 wpłyną na strategie dekarbonizacyjne i koszty operacyjne. Firmy powinny uwzględnić te modyfikacje w swoich planach inwestycyjnych i budżetach na lata 2027-2036, szczególnie w kontekście zwiększonego wymogu przeznaczania wpływów z aukcji na dekarbonizację.
