Komisja Europejska przedstawiła projekt zmian w systemie handlu emisjami (ETS), który zakłada objęcie opłatami za emisję dwutlenku węgla niektórych lotów międzynarodowych. Propozycja spotkała się z natychmiastową reakcją rządu Stanów Zjednoczonych, który wyraził głębokie zaniepokojenie planami UE. Rozszerzenie ETS ma na celu ograniczenie emisji z sektora lotniczego i zapobieganie zjawisku “hub leakage”, czyli omijaniu opłat poprzez przesiadki poza UE.
Co zakłada reforma ETS dla lotów międzynarodowych?
Reforma systemu ETS zakłada objęcie opłatami lotów międzynarodowych przylatujących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EEA) z krajów oddalonych o maksymalnie 5000 km od geograficznego środka Europy. Propozycja Komisji Europejskiej, ogłoszona 17 lipca 2026 roku, ma wejść w życie w 2029 roku. Oznacza to, że loty z Frankfurtu do Dubaju lub Stambułu zostaną objęte nowymi regulacjami. Z kolei połączenia transatlantyckie, takie jak loty do Nowego Jorku, Chin czy Japonii, pozostaną poza zakresem opłat, ponieważ przekraczają limit 5000 km (dane euronews.com). Celem jest zapobieganie sytuacji, w której pasażerowie i linie lotnicze omijają opłaty, wybierając loty z przesiadkami poza UE.
Jakie są szacowane koszty dla pasażerów i linii lotniczych?
Rozszerzenie ETS na lotnictwo wiąże się ze znacznym wzrostem kosztów operacyjnych dla linii lotniczych, co przełoży się na ceny biletów. Szacuje się, że do 2030 roku dodatkowy koszt dla pasażera na lotach wewnątrzunijnych wyniesie od 7 do 9 euro. W przypadku rozszerzonego zakresu, obejmującego wszystkie loty opuszczające UE, koszt ten może wzrosnąć do 17-45 euro na pasażera (dane transportenvironment.org). Kluczowym czynnikiem wpływającym na te podwyżki jest stopniowe wycofywanie bezpłatnych uprawnień emisyjnych dla lotnictwa. Proces ten ma zakończyć się w 2026 roku, co oznacza, że od tego momentu linie lotnicze będą musiały nabywać wszystkie uprawnienia na aukcjach (dane consilium.europa.eu). Całkowite roczne przychody z ETS z sektora lotniczego mogą przekroczyć 17 miliardów euro do 2030 roku (dane cedelft.eu).
Dlaczego Stany Zjednoczone sprzeciwiają się planom UE?
Rząd Stanów Zjednoczonych wyraził “głębokie zaniepokojenie” planami Unii Europejskiej dotyczącymi rozszerzenia ETS na loty międzynarodowe. Brenna Jefferies, rzeczniczka amerykańskiego Departamentu Transportu, poinformowała agencję Reutera o stanowisku USA. Stany Zjednoczone argumentują, że jednostronne działania UE podważają globalne ramy regulacyjne, takie jak system CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation) Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO). ICAO oraz Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Lotniczych (IATA) również zgłosiły obawy, wskazując, że rozszerzenie ETS może prowadzić do fragmentacji rynku i zakłóceń w międzynarodowym transporcie lotniczym (dane yu-gen.co). Konflikt wynika z fundamentalnej różnicy w podejściu do wyceny emisji CO2 w lotach międzynarodowych.
Jakie są dalsze etapy reformy ETS i jej szerszy kontekst?
Propozycja rozszerzenia ETS na lotnictwo jest częścią szerszej reformy unijnego systemu handlu emisjami. Unia Europejska przewiduje warunek przeglądu: jeśli globalne ramy CORSIA okażą się niewystarczające do 2032 roku, UE zaproponuje rozszerzenie ETS na wszystkie odlatujące loty międzynarodowe (dane climate.ec.europa.eu). Reforma ETS obejmuje również inne sektory, a w jej ramach ma powstać Bank Dekarbonizacji Przemysłu z budżetem 100 miliardów euro. Pierwsza faza, ETS Investment Booster, ma dysponować około 30 miliardami euro do 2030 roku (dane gramwzielone.pl). Dodatkowo, część uprawnień (20 milionów, o wartości około 1,6 miliarda euro przy cenie 80 euro za tonę) zostanie przeznaczona na wsparcie rozwoju zrównoważonych paliw lotniczych (SAF), aby zmniejszyć różnicę cenową między nimi a paliwami kopalnymi (dane transportenvironment.org).
Przedsiębiorcy z branży lotniczej oraz podmioty korzystające z międzynarodowych połączeń lotniczych powinni monitorować proces legislacyjny w UE. Formalne przyjęcie propozycji przez Parlament Europejski i Radę będzie kluczowe dla ostatecznego kształtu i terminu wejścia w życie nowych opłat. Wzrost kosztów operacyjnych linii lotniczych od 2029 roku, wynikający z pełnego aukcjonowania uprawnień emisyjnych, wpłynie na ceny biletów i może wymagać dostosowania strategii biznesowych.
