Prokuratura Okręgowa w Warszawie odmówiła wszczęcia dochodzenia w sprawie zniesławienia Antoniego Macierewicza. Decyzja dotyczy wypowiedzi Radosława Sikorskiego z 13 marca 2026 roku, kiedy to w Sejm (źródło: Sejm)ie nazwał posła PiS “świrem”. Postanowienie prokuratury z 10 czerwca 2026 roku, opublikowane 16 czerwca 2026 roku, podkreśla charakter przestępstwa zniesławienia jako ściganego z oskarżenia prywatnego.
Dlaczego prokuratura odmówiła wszczęcia dochodzenia?
Prokuratura Okręgowa w Warszawie odmówiła wszczęcia dochodzenia, ponieważ uznała, że w sprawie zniesławienia Antoniego Macierewicza nie zachodzi potrzeba ochrony praworządności ani interesu społecznego (gov.pl). Przestępstwo zniesławienia, zgodnie z art. 212 Kodeksu karnego, jest ścigane z oskarżenia prywatnego. Prokurator może podjąć działania tylko wtedy, gdy przemawiają za tym wspomniane okoliczności. W tym przypadku prokuratura stwierdziła, że Antoni Macierewicz, posiadający bogate doświadczenie sądowe, jest zdolny do samodzielnego dochodzenia swoich praw przed sądem.
Prokuratura zwróciła uwagę, że Radosław Sikorski wielokrotnie używał podobnych określeń wobec Antoniego Macierewicza w ciągu ostatnich 10 lat, a pokrzywdzony nie podejmował dotychczas kroków prawnych (gov.pl). W ocenie prokuratury, skoro sam pokrzywdzony nie korzystał ze środków ochrony swojego dobrego imienia, interwencja prokuratora nie jest stosowna ani zasadna. Wypowiedź Sikorskiego, choć uchybia standardom komunikacji i powadze państwa, nie stanowi wystarczającego argumentu do wszczęcia postępowania z urzędu.
Jakie są podstawy prawne zniesławienia w Kodeksie karnym?
Podstawą prawną w sprawie zniesławienia jest art. 212 Kodeksu karnego (Dz.U (źródło: Dz.U). 2025 poz. 383). Przepis ten stanowi, że kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności (arslege.pl).
Jeżeli czyn zniesławienia jest popełniony za pomocą środków masowego komunikowania, sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienie wolności do roku (arslege.pl). Kluczowym aspektem tego przepisu jest to, że ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że to pokrzywdzony, a nie prokuratura, inicjuje postępowanie sądowe. Sąd może również orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża lub inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.
Czy odmowa prokuratury zamyka drogę do odpowiedzialności karnej?
Odmowa wszczęcia dochodzenia przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie nie zamyka drogi do egzekwowania odpowiedzialności karnej za wypowiedź Radosława Sikorskiego. Antoni Macierewicz, jako pokrzywdzony, może wnieść prywatny akt oskarżenia do sądu i popierać oskarżenie o przestępstwo zniesławienia (gov.pl). Tryb prywatnoskargowy pozwala pokrzywdzonemu na samodzielne dochodzenie swoich praw, bez udziału prokuratury, chyba że prokurator uzna, iż wymaga tego interes społeczny.
Warto zaznaczyć, że Kodeks karny, którego jednolity tekst został ogłoszony obwieszczeniem Marszałka Sejmu z 6 marca 2025 roku (Dz.U (źródło: Dz.U). 2025 poz. 383), jasno określa procedury w takich przypadkach. Decyzja prokuratury podkreśla, że jej rola w sprawach prywatnoskargowych jest ograniczona do sytuacji, gdy naruszenie ma szerszy wymiar społeczny lub zagraża praworządności.
Jaki był kontekst uchylenia immunitetu Antoniego Macierewicza?
W innym, powiązanym postępowaniu, Sejm uchylił immunitet Antoniemu Macierewiczowi. Głosowanie odbyło się stosunkiem głosów 240 za, 190 przeciw i 9 wstrzymujących się (pap.pl). Za uchyleniem immunitetu głosowali posłowie Koalicji Obywatelskiej, Polskiego Stronnictwa Ludowego, Polski 2050, Lewicy, Razem oraz część niezrzeszonych. Przeciw byli głównie posłowie Prawa i Sprawiedliwości, a także część Konfederacji, Wolni Republikanie i Konfederacja Korony Polskiej (pap.pl).
Uchylenie immunitetu otwiera drogę do pociągnięcia posła do odpowiedzialności karnej w sprawie, której dotyczył wniosek. Jest to odrębna kwestia od sprawy zniesławienia, choć obie dotyczą odpowiedzialności prawnej polityka. W przypadku zniesławienia, to pokrzywdzony musi podjąć inicjatywę, natomiast w sprawie immunitetu, decyzja Sejmu umożliwia prokuraturze prowadzenie postępowania.
Co oznacza ta decyzja dla przedsiębiorców i prawników?
Decyzja Prokuratury Okręgowej w Warszawie przypomina, że w sprawach o zniesławienie, zwłaszcza gdy pokrzywdzony jest osobą publiczną i ma możliwość samodzielnego działania, inicjatywa leży po stronie poszkodowanego. Przedsiębiorcy i menedżerowie, którzy mogą stać się ofiarami zniesławienia, powinni pamiętać o trybie prywatnoskargowym jako podstawowej drodze dochodzenia swoich praw. Oznacza to konieczność samodzielnego złożenia aktu oskarżenia i aktywnego uczestnictwa w procesie sądowym. Brak interwencji prokuratury nie oznacza braku możliwości dochodzenia roszczeń, lecz przenosi ciężar działania na pokrzywdzonego.
