Rząd 21 lipca 2026 roku przyjął projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, który ma zlikwidować bariery komunikacyjne w sądach. Proponowane zmiany mają zapewnić osobom głuchym oraz z trwałymi lub okresowymi trudnościami w komunikowaniu się bezpłatną pomoc tłumacza języka migowego. Projekt wprowadza także cyfryzację list biegłych sądowych oraz wzmocnienie cyberbezpieczeństwa sądów.
Co zakłada projekt Ministerstwa Sprawiedliwości dla osób głuchych?
Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości gwarantuje osobom głuchym oraz osobom z trwałymi lub okresowymi trudnościami w komunikowaniu się z powodu niedosłuchu prawo do bezpłatnej pomocy tłumacza języka migowego w postępowaniach sądowych. Uprawnienie to będzie funkcjonować na zasadach zbliżonych do tych, które dotyczą osób nieznających języka polskiego. Nowy przepis ma zostać wprowadzony do Prawa o ustroju sądów powszechnych, precyzując zakres tego prawa (Gazeta Prawna, 21 lipca 2026).
Jakie są obecne regulacje dotyczące tłumaczy w sądach?
Obecnie art. 5 Prawa o ustroju sądów powszechnych (Dz.U (źródło: Dz.U). 2024 poz. 1444) stanowi, że osoba niewładająca w wystarczającym stopniu językiem polskim ma prawo do występowania przed sądem w znanym jej języku i do bezpłatnego tłumacza. Ustawa o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. 2023 poz. 1888) nakłada obowiązek zapewnienia tłumacza języka migowego, jednak dotyczy to organów administracji publicznej, a nie sądów (niepelnosprawni.gov.pl). W praktyce oznacza to, że sądy nie mają ustawowego obowiązku zapewnienia tłumacza języka migowego, co prowadzi do sytuacji, gdzie usługa ta wymaga zgłoszenia z wyprzedzeniem, np. co najmniej 7 dni roboczych, jak informują Sąd Okręgowy w Łomży i Sąd Okręgowy w Radomiu.
Jakie inne zmiany wprowadza projekt rządowy?
Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości obejmuje również inne istotne zmiany w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Druga kluczowa modyfikacja dotyczy prowadzenia list biegłych sądowych. Zamiast dotychczasowej formy papierowej, listy te będą prowadzone w formie elektronicznej i scentralizowane w systemie teleinformatycznym zarządzanym przez Ministra Sprawiedliwości (rp.pl, 21 lipca 2026). Ma to usprawnić dostęp do biegłych i zwiększyć transparentność. Ponadto, projekt zakłada wzmocnienie cyberbezpieczeństwa sądów oraz wprowadzenie ułatwień cyfrowych w prowadzeniu postępowań, co ma przyczynić się do zwiększenia efektywności i bezpieczeństwa danych.
Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Przedsiębiorcy i prawnicy powinni monitorować proces legislacyjny, aby dostosować się do nadchodzących zmian. Wprowadzenie bezpłatnych tłumaczy języka migowego usprawni dostęp do wymiaru sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnościami słuchu, a cyfryzacja list biegłych może przyspieszyć postępowania sądowe.
