Wiceminister energii Wojciech Wrochna zapowiedział prace nad nowym, bardziej systemowym podatkiem. Reakcja rządu nastąpiła po decyzji prezydenta Karola Nawrockiego, który skierował ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych do Trybunału Konstytucyjnego. Ten ruch wstrzymał wejście w życie daniny, która miała obowiązywać od 1 sierpnia 2026 roku.
Dlaczego prezydent Karol Nawrocki skierował ustawę do Trybunału Konstytucyjnego?
Prezydent Karol Nawrocki skierował ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej, co oznacza wstrzymanie jej wejścia w życie przed podpisaniem. Decyzja prezydenta z lipca 2026 roku uniemożliwiła natychmiastowe wprowadzenie tzw. windfall tax. Kontrola prewencyjna oznacza, że Trybunał Konstytucyjny oceni zgodność ustawy z Konstytucją RP zanim ta stanie się obowiązującym prawem. Ten krok jest kluczowy dla przedsiębiorców, ponieważ odsuwa w czasie ryzyko wprowadzenia nowej daniny. Proces ten może trwać miesiącami, co daje firmom czas na przygotowanie się lub dostosowanie strategii.
Jakie były założenia podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych?
Podatek od nadzwyczajnych zysków, znany jako projekt UD411, miał objąć przedsiębiorstwa zajmujące się wytwarzaniem, importem lub wewnątrzwspólnotowym nabyciem paliw ciekłych, ze stawką 60% od nadwyżki zysków. Projekt UD411 zakładał opodatkowanie nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2026 roku (gov.pl). Podstawę opodatkowania stanowiła nadwyżka rzeczywistych przychodów ze sprzedaży paliw ponad przychody hipotetyczne. Te hipotetyczne przychody wyliczano na bazie średniej marży z 2025 roku, powiększonej o 20-procentowy bufor bezpieczeństwa (akademialtca.pl). Stawka podatku wynosiła 60% nadzwyczajnego zysku (gov.pl). Pierwotnie planowano, że ustawa wejdzie w życie 1 sierpnia 2026 roku. Wpływy do budżetu z tego tytułu szacowano na około 4 miliardy złotych (rp.pl).
Jakie podmioty miały zostać objęte nową daniną?
Podatek miał dotyczyć firm prowadzących działalność w zakresie wytwarzania paliw ciekłych, ich importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia na terenie Polski. Zakres podmiotowy projektu UD411 obejmował szerokie spektrum przedsiębiorstw z sektora paliwowego. Chodziło o podmioty, które w 2026 roku prowadziły działalność w zakresie wytwarzania paliw ciekłych, ich importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia (gov.pl). To sformułowanie wykracza poza samych producentów, obejmując również dystrybutorów i importerów. Celem było objęcie wszystkich kluczowych graczy na rynku paliwowym, którzy mogli osiągnąć nadmiarowe zyski w określonym czasie. Mechanizm ten miał zapewnić, że danina dotknie podmioty czerpiące korzyści z wyjątkowych warunków rynkowych.
Jak rząd reaguje na decyzję prezydenta i jakie są dalsze plany?
Rząd, poprzez wiceministra energii Wojciecha Wrochnę, zapowiedział przyspieszenie prac nad bardziej systemowym podatkiem, który mógłby zastąpić odrzuconą ustawę. Wiceminister energii Wojciech Wrochna stwierdził w poniedziałek, że po decyzji prezydenta Nawrockiego istnieje przestrzeń do prac nad podatkiem o charakterze bardziej systemowym (Money.pl, Prawo, 27.07.2026). Wrochna dodał, że rząd rozważy przyspieszenie tych prac. Oznacza to, że idea opodatkowania nadzwyczajnych zysków nie została porzucona, lecz może przybrać inną formę prawną. Rząd może dążyć do stworzenia rozwiązania, które będzie bardziej odporne na zarzuty konstytucyjne i będzie miało szersze zastosowanie lub bardziej precyzyjne kryteria.
Decyzja prezydenta Nawrockiego i zapowiedzi rządu oznaczają, że firmy paliwowe nie unikną w przyszłości dodatkowych obciążeń. Przedsiębiorcy powinni monitorować prace legislacyjne nad nowym, systemowym podatkiem, który może zostać wprowadzony w miejsce odrzuconego projektu UD411.
