Decyzja o odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu wywołała natychmiastową reakcję ze strony Ukrainy. Prezydent Ukrainy odesłał odznaczenie, a ambasador Ukrainy w Polsce, Wasyl Bodnar, zwrócił swój Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Wydarzenia te podkreślają złożoność relacji polsko-ukraińskich w kontekście historycznym i bieżącej sytuacji geopolitycznej.
Jakie są zasady nadawania i odbierania polskich odznaczeń państwowych?
Order Orła Białego i Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej to najwyższe polskie odznaczenia, nadawane i odbierane zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach. Order Orła Białego, ustanowiony ustawą z 4 lutego 1921 roku i odnowiony ustawą z 16 października 1992 roku, stanowi najwyższe odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej. Przyznaje się go za wybitne zasługi cywilne i wojskowe dla kraju. Order Zasługi RP, również uregulowany ustawą z 16 października 1992 roku, jest przeznaczony dla cudzoziemców oraz Polaków mieszkających za granicą, którzy wnieśli znaczący wkład we współpracę międzynarodową (lexlege.pl).
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nadaje ordery i z mocy prawa jest Wielkim Mistrzem Orderu Orła Białego. Procedura odebrania orderu wymaga spełnienia określonych warunków formalnych. Może to nastąpić, gdy nadanie orderu było wynikiem wprowadzenia w błąd lub gdy odznaczony dopuścił się czynu, przez który stał się niegodny orderu (demagog.org.pl).
Dlaczego Wołodymyrowi Zełenskiemu odebrano Order Orła Białego?
Prezydent Karol Nawrocki odebrał Wołodymyrowi Zełenskiemu Order Orła Białego w czerwcu 2026 roku, uzasadniając to zgodą Zełenskiego na nazwanie ukraińskiej jednostki wojskowej “Bohaterów UPA”. Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Orła Białego w kwietniu 2023 roku z rąk ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudy (tvn24.pl). Karol Nawrocki poinformował o decyzji po konsultacji z Kapitułą Orderu.
Nawrocki podkreślił, że Order Orła Białego symbolizuje najwyższy honor państwowy i wymaga szacunku dla wartości wspólnoty państwowej (wiadomosci.onet.pl). Decyzja o odebraniu odznaczenia nie jest skierowana przeciwko narodowi ukraińskiemu. Ma ona chronić rangę Orderu Orła Białego i stanowi reakcję na kwestię UPA.
Jakie były reakcje dyplomatyczne na decyzję o odebraniu orderu?
Wołodymyr Zełenski odesłał Order Orła Białego prezydentowi Polski, a ambasador Ukrainy w Polsce, Wasyl Bodnar, zwrócił swój Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP w geście protestu. Prezydent Ukrainy w opublikowanym oświadczeniu podkreślił, że skoro odznaczenie “może pozostawać również w rękach takich postaci jak Katarzyna II, Benito Mussolini czy Gerhard Schröder, Ukraina nie zamierza prowadzić na ten temat sporu” (Gazeta Prawna). Zełenski zaznaczył, że w 2023 roku Order Orła Białego był skierowany do narodu ukraińskiego i armii Ukrainy (fakt.pl).
Ambasador Ukrainy w Polsce, Wasyl Bodnar, poinformował o zwrocie przyznanego mu wcześniej Krzyża Kawalerskiego Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Jak podkreślił, “nie może zaakceptować pozbawienia najwyższego polskiego odznaczenia prezydenta państwa, które od ponad czterech lat prowadzi wojnę obronną przeciwko rosyjskiej agresji” (Gazeta Prawna). Krzyż Kawalerski to V klasa Orderu Zasługi RP (lexlege.pl).
Czy Order Orła Białego był już wcześniej odbierany?
Order Orła Białego był w historii odbierany bardzo rzadko. Jedyny udokumentowany przypadek dotyczył Wincentego Witosa, któremu order później przywrócono. PAP podaje, że Order Orła Białego odebrano tylko raz w historii i potrzebny był do tego wyrok sądu (pap.pl). Wincenty Witos był jedyną osobą, której go odebrano, choć order odzyskał (pl.wikipedia.org).
W najnowszej historii, Andrzej Poczobut odebrał Order Orła Białego 3 maja 2026 roku podczas obchodów Święta Narodowego Trzeciego Maja na Zamku Królewskim w Warszawie. Nadanie orderu nastąpiło wcześniej, 11 listopada 2025 roku, gdy Poczobut był jeszcze więziony na Białorusi (rp.pl).
Decyzja o odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu oraz reakcje dyplomatyczne wskazują na pogłębiające się napięcia w relacjach polsko-ukraińskich. Przedsiębiorcy i prawnicy powinni monitorować rozwój sytuacji, ponieważ może ona wpłynąć na współpracę gospodarczą i polityczną między oboma krajami.
