Sejm RP uchwalił nowelizację Kodeksu karnego, która wprowadziła istotne modyfikacje w systemie kar. Zmiany te, w dużej mierze obowiązujące od 30 marca 2026 roku, zaostrzają odpowiedzialność karną w wielu obszarach. Dotyczą one zarówno przestępstw przeciwko mieniu, jak i bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Od 21 lipca 2026 roku obowiązują również nowe gwarancje procesowe dla świadków.
Jak nowelizacja Kodeksu karnego zmienia wysokość grzywien?
Nowelizacja Kodeksu karnego znacząco podniosła minimalne i maksymalne stawki grzywien, co stanowi największą zmianę w tym zakresie od blisko 30 lat. Od 30 marca 2026 roku minimalna grzywna za przestępstwo wzrosła dziesięciokrotnie, ze 100 zł do 1000 zł (gazetaprawna.pl, gov.pl). Maksymalna grzywna może teraz sięgnąć 10,8 mln zł, co wynika z podniesienia górnej granicy stawki dziennej do 20 000 zł przy 540 stawkach (gazetaprawna.pl). Te zmiany mają na celu zwiększenie dolegliwości kar finansowych, szczególnie w przypadku przestępstw gospodarczych.
Jakie zmiany wprowadzono w karach za przestępstwa przeciwko życiu i mieniu?
Nowe przepisy zaostrzają kary za zabójstwa, podnosząc górną granicę pozbawienia wolności, oraz redefiniują próg wartości dla przestępstwa kradzieży. Górna granica kary pozbawienia wolności za zabójstwo oraz ciężkie uszkodzenie ciała ze skutkiem śmiertelnym została podwyższona z 15 do 30 lat (gov.pl, kancelariamichalik.com). Wprowadzono również instytucję bezwzględnego dożywocia. Zmianie uległ także próg kwotowy, od którego kradzież przestaje być wykroczeniem, a staje się przestępstwem. Kwota ta wzrosła z 500 zł do 800 zł (profinfo.pl). Oznacza to, że kradzież mienia o wartości do 800 zł będzie traktowana jako wykroczenie, powyżej tej kwoty jako przestępstwo.
Co oznacza sądowa kontrola decyzji prokuratora dla pełnomocników świadków?
Nowelizacja Kodeksu karnego wprowadza możliwość sądowej kontroli decyzji prokuratora o odmowie udziału pełnomocnika świadka w przesłuchaniu, zwiększając gwarancje procesowe. Od 21 lipca 2026 roku pełnomocnik świadka może zaskarżyć decyzję prokuratora o odmowie jego udziału w przesłuchaniu (Gazeta Prawna). Ta zmiana ma na celu wzmocnienie pozycji świadka w postępowaniu karnym oraz zapewnienie mu szerszego dostępu do pomocy prawnej. Wcześniej prokurator mógł arbitralnie odmówić udziału pełnomocnika, co budziło wątpliwości co do przestrzegania praw procesowych.
Jaki wpływ miała sprawa Barbary Skrzypek na zmiany w prawie?
Sprawa Barbary Skrzypek była bezpośrednim impulsem do zaostrzenia przepisów dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego, które weszły w życie 30 marca 2026 roku. Chociaż sprawa ta nie była przyczyną wszystkich zmian w Kodeksie karnym, to zainicjowała konkretne modyfikacje w przepisach dotyczących bezpieczeństwa na drogach (policja.pl, kpmg.com). W jej wyniku wprowadzono między innymi możliwość zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy za rażące naruszenia przepisów ruchu drogowego, takie jak jazda z prędkością przekraczającą dopuszczalną o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym.
Przedsiębiorcy i prawnicy muszą dokładnie zapoznać się z nowymi przepisami Kodeksu karnego. Zmiany w wysokości grzywien oraz zaostrzenie kar za niektóre przestępstwa wymagają aktualizacji wewnętrznych procedur i zwiększonej uwagi na zgodność z prawem. Wzrost minimalnych grzywien do 1000 zł oraz możliwość nałożenia kar do 10,8 mln zł stanowią istotne ryzyko finansowe dla firm, które nie przestrzegają przepisów.
