Dwadzieścia lat bez waloryzacji stawek notarialnych doprowadziło do inicjatywy Ministerstwa Sprawiedliwości. Resort, we współpracy z Krajową Radą Notarialną (KRN), przygotowuje projekt nowelizacji maksymalnych stawek taksy notarialnej. Zmiany mają na celu urealnienie wynagrodzeń notariuszy, które nie były aktualizowane od 2004 roku.
Dlaczego stawki taksy notarialnej wymagają zmian?
Stawki taksy notarialnej nie były waloryzowane od 2004 roku, co doprowadziło do spadku ich realnej wartości. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. 2004 nr 148 poz. 1564) stanowi podstawę obecnych opłat. Od tego czasu inflacja znacząco obniżyła siłę nabywczą pieniądza, a koszty prowadzenia kancelarii notarialnych wzrosły. Krajowa Rada Notarialna wystąpiła do Ministerstwa Sprawiedliwości w czerwcu 2026 roku z propozycją podwyższenia stawek. Ministerstwo Sprawiedliwości, w szczególności minister Waldemar Żurek, zakończyło prace analityczne nad waloryzacją taksy.
Jakie czynności notarialne podrożeją najbardziej?
Największy wzrost dotknie sporządzenia testamentu, którego opłata może wzrosnąć czterokrotnie. Krajowa Rada Notarialna proponuje podniesienie opłaty za sporządzenie testamentu z obecnych 50 zł do 200 zł. Testament ze zapisem windykacyjnym ma podrożeć z 150 zł do 400 zł, co stanowi wzrost ponad 2,6-krotny. Odwołanie testamentu, obecnie kosztujące 30 zł, ma wzrosnąć do 50 zł, czyli o około 67%. Pełnomocnictwo, którego opłata wynosi teraz 100 zł, ma wzrosnąć do 150 zł, co oznacza wzrost o 50%.
Czy podwyżki obejmą wszystkie osoby fizyczne?
Propozycja Krajowej Rady Notarialnej nie zakłada podwyżek taksy dla osób fizycznych w ramach obecnej propozycji. Jest to kluczowy aspekt, który ma ograniczyć wpływ zmian na najmniej zamożnych obywateli. Zmiany mają dotyczyć głównie czynności związanych z obrotem gospodarczym i nieruchomościami, gdzie wartość transakcji znacząco wzrosła w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Notariusze argumentują, że obecne stawki nie odzwierciedlają ani wartości przedmiotu czynności, ani nakładu pracy.
Jaki jest wpływ podatku VAT na nowe opłaty?
Do każdej opłaty notarialnej należy doliczyć 23% VAT, co zwiększa ostateczny koszt dla klienta. Na przykład, jeśli opłata za testament wzrośnie do 200 zł, to z doliczeniem VAT wyniesie ona 246 zł. Podobnie, opłata za odpisy i wypisy aktów, która obecnie wynosi 6 zł za stronę, może zostać podniesiona do 10 zł za stronę. Po doliczeniu VAT, koszt jednej strony wzrośnie z 7,38 zł do 12,30 zł. Ten dodatkowy koszt jest istotnym czynnikiem, który należy uwzględnić przy planowaniu wydatków na usługi notarialne.
Co oznaczają zmiany dla przedsiębiorców i inwestorów?
Przedsiębiorcy i inwestorzy powinni przygotować się na wyższe koszty związane z czynnościami notarialnymi, zwłaszcza w obszarze obrotu nieruchomościami i transakcji kapitałowych. Wzrost wartości transakcji nieruchomościowych w Polsce w ostatnich latach sprawił, że obecne stawki taksy notarialnej stały się nieadekwatne. Nowelizacja ma na celu dostosowanie opłat do realiów rynkowych. Firmy często korzystają z pełnomocnictw, poświadczeń podpisów czy aktów notarialnych związanych z zakładaniem spółek lub zmianami w ich strukturze. Wzrost tych opłat wpłynie na ogólne koszty prowadzenia działalności gospodarczej.
Jeśli Ministerstwo Sprawiedliwości zatwierdzi proponowane zmiany, przedsiębiorcy i inwestorzy mogą spodziewać się wzrostu kosztów obsługi prawnej o kilkadziesiąt procent w zależności od rodzaju czynności. Warto monitorować dalszy przebieg procesu legislacyjnego, aby odpowiednio zaplanować budżety na usługi notarialne w nadchodzących miesiącach.
