Prokuratura Regionalna w Białymstoku skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko Marianowi B., byłemu prezesowi Najwyższej Izby Kontroli (NIK). Sprawa dotyczy naruszenia tajemnicy skarbowej oraz nadużycia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych. Akt oskarżenia obejmuje łącznie trzy osoby, w tym byłego dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie.
Kogo i o co oskarża Prokuratura Regionalna w Białymstoku?
Prokuratura Regionalna w Białymstoku skierowała akt oskarżenia do Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w czwartek, 9 lipca 2026 roku. Akt oskarżenia dotyczy trzech osób: Mariana B., byłego prezesa NIK, Tadeusza G., byłego dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, oraz trzeciej, nieokreślonej osoby. Główne zarzuty obejmują nakłanianie funkcjonariuszy Krajowej Administracji Skarbowej do przekazania osobie nieuprawnionej informacji objętych tajemnicą skarbową. Dodatkowo, Marian B. usłyszał zarzuty ujawnienia informacji objętych tajemnicą skarbową osobie nieupoważnionej, nadużycia uprawnień funkcjonariusza publicznego oraz poplecznictwa, czyli utrudniania postępowania karnego (dorzeczy.pl).
Czym jest tajemnica skarbowa i jakie są konsekwencje jej naruszenia?
Tajemnica skarbowa chroni indywidualne dane zawarte w deklaracjach i innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów. Jej podstawę prawną stanowi art. 293 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U (źródło: Dz.U). 1997 nr 137 poz. 926). Tajemnicą objęte są między innymi imiona i nazwiska podatnika, imiona rodziców, NIP, PESEL, data i miejsce urodzenia oraz miejsce zamieszkania (arslege.pl).
Obowiązek zachowania tajemnicy skarbowej spoczywa na szerokim gronie osób. Należą do nich pracownicy izb administracji skarbowej, funkcjonariusze, pracownicy Krajowej Informacji Skarbowej, a także wójtowie, burmistrzowie, starostowie, marszałkowie, członkowie samorządowych kolegiów odwoławczych, Minister Finansów oraz Szef KAS. Obowiązek ten utrzymuje się również po ustaniu zatrudnienia, zakończeniu stażu lub praktyki (bank.pl).
Naruszenie tajemnicy skarbowej wiąże się z odpowiedzialnością karną. Zgodnie z art. 306 § 1 Ordynacji podatkowej, ujawnienie informacji objętych tajemnicą skarbową zagrożone jest karą pozbawienia wolności do 5 lat. W przypadku ujawnienia informacji dotyczących danych bankowych (art. 182 Ordynacji podatkowej), kara wynosi od 6 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Możliwe jest złagodzenie kary, jeśli czyn został popełniony nieumyślnie (przepisy.gofin.pl).
Jak Kodeks karny definiuje nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego?
Nadużycie uprawnień, znane również jako przekroczenie uprawnień lub nadużycie władzy, jest przestępstwem uregulowanym w art. 231 Kodeksu karnego (Dz.U (źródło: Dz.U). 1997 nr 88 poz. 553). Przestępstwo to może popełnić wyłącznie funkcjonariusz publiczny. Polega ono na przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków, działając na szkodę interesu publicznego lub prywatnego (kancelariapierog.pl).
Kodeks karny przewiduje trzy typy karalności dla tego czynu:
- Typ podstawowy (art. 231 § 1 k.k.): Umyślne przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków na szkodę interesu publicznego lub prywatnego zagrożone jest karą pozbawienia wolności do 3 lat.
- Typ kwalifikowany (art. 231 § 2 k.k.): Czyn popełniony w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej (dla siebie lub kogoś innego) podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat.
- Typ nieumyślny (art. 231 § 3 k.k.): Nieumyślne działanie, które wyrządza istotną szkodę, zagrożone jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat (adwokat-skoczylas.pl).
Aby doszło do odpowiedzialności karnej, samo naruszenie przepisów przez urzędnika nie wystarcza. Działanie musi być powiązane ze szkodą dla interesu publicznego lub prywatnego (slupinska.eu).
Co oznacza zarzut poplecznictwa w kontekście sprawy?
Poplecznictwo to przestępstwo polegające na utrudnianiu lub udaremnianiu postępowania karnego. Jest ono uregulowane w art. 239 Kodeksu karnego (Dz.U (źródło: Dz.U). 1997 nr 88 poz. 553). Zgodnie z tym przepisem, kto pomaga sprawcy przestępstwa uniknąć odpowiedzialności karnej, w szczególności ukrywa sprawcę, zaciera ślady przestępstwa albo ukrywa, zmienia lub niszczy przedmioty pochodzące bezpośrednio z przestępstwa, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (lexlege.pl).
W kontekście sprawy Mariana B., zarzut poplecznictwa może wskazywać na działania mające na celu zatajenie dowodów lub utrudnienie śledztwa w sprawie ujawnienia tajemnicy skarbowej lub nadużycia uprawnień. Działanie to jest traktowane jako odrębne przestępstwo, mające na celu ochronę prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (arslege.pl).
Akt oskarżenia przeciwko byłemu prezesowi NIK Marianowi B. oraz dwóm innym osobom, skierowany przez Prokuraturę Regionalną w Białymstoku, otwiera proces sądowy dotyczący poważnych naruszeń prawa. Przedsiębiorcy i funkcjonariusze publiczni powinni śledzić rozwój tej sprawy, ponieważ może ona stanowić precedens w interpretacji przepisów dotyczących tajemnicy skarbowej, nadużycia uprawnień oraz poplecznictwa. Wyrok w tej sprawie może wpłynąć na standardy odpowiedzialności osób pełniących funkcje publiczne.
